pontiaka.org

Ποντιακά · Ρωμαίικα

Ντ' έφτας;

Τι κάνεις; Έτσι αρχίζει κάθε κουβέντα στα ποντιακά.

Άνοιξε το λεξικό Φράσεις για κοινοποίηση

Η ιστορία

Γιατί υπάρχει το pontiaka.org

Τα ποντιακά είναι μέρος της ζωής μου. Και η μητέρα μου και ο πατέρας μου είναι Πόντιοι. Στο σπίτι μιλούσαμε νέα ελληνικά, αλλά τα ποντιακά ήταν πάντα εκεί.

Έφυγα από το σπίτι στα 17 και ήρθα στην Αυστραλία. Από τότε, το δέσιμό μου με την Ελλάδα έγινε πιο δυνατό. Θυμάμαι μια φορά, σε έναν ποντιακό χορό, άκουσα τη λύρα και ένιωσα τα δάκρυα να τρέχουν.

Δεν ήμουν ποτέ από αυτούς που κλαίνε, όμως κάτι μέσα μου πενθούσε. Μπορεί να ήταν η Ελλάδα που είχα αφήσει πίσω μου, μπορεί οι ψυχές που χάσαμε στη Γενοκτονία των Ποντίων, μπορεί ο νόστος για το σπίτι. Ίσως η μετανάστευση να με έκανε να νιώσω πιο βαθιά απ' ό,τι πριν τι ένιωθαν οι παππούδες μας για τον τόπο τους.

Σε ένα από τα ταξίδια μου πίσω, γύρω στο 2014, ο πατέρας μου άρχισε ξαφνικά να μου μιλάει μόνο ποντιακά. Στην αρχή μου φάνηκε πολύ παράξενο. Λίγο αργότερα κατάλαβα τι ήθελε. Ήθελε να μάθω ποντιακά, να κρατήσω τη γλώσσα, να συνεχιστεί η ιστορία.

Δεν πιστεύω στην εχθρότητα ανάμεσα στις χώρες ή στους ανθρώπους. Πιστεύω όμως βαθιά στη διάσωση του πολιτισμού και της ιστορίας, και τα ποντιακά είναι κομμάτι και των δύο.

Έτσι, το 2015, παράλληλα με το project Greeklish, άρχισα να συλλέγω και να ταξινομώ ποντιακές λέξεις. Έφτιαξα επίσης μια σελίδα στο διαδίκτυο, το «Έναν ομάτ», από τη φράση «Πόντιος με έναν ομάτ». Ήταν μια σελίδα με ποντιακές ατάκες, χιούμορ και προσεγμένο σχεδιασμό. Το να τη συντηρήσω στο επίπεδο που ήθελα αποδείχθηκε πολύ δύσκολο και ακριβό σπορ.

Σήμερα, έντεκα χρόνια μετά, μπορώ να επενδύσω σε αυτό όπως του αξίζει. Το pontiaka.org κάνει πραγματικότητα πάνω από δέκα χρόνια συλλογής. Είναι ένα δημόσιο αρχείο με πηγές, που μεγαλώνει συνεχώς, και είναι για όλους. Για έναν νέο Πόντιο στη Θεσσαλονίκη, για μια γιαγιά στη Μελβούρνη, για μια μαθήτρια στη Γερμανία.

Η ιστορία πίσω από αυτό το έργο κουβαλά πραγματική απώλεια, όμως τα ποντιακά δεν ήταν ποτέ μόνο γλώσσα του πένθους. Ήταν και γλώσσα του χιούμορ, των ατάκων και της καθημερινότητας. Γι' αυτό υπάρχει το κατάστημα. Τα μπλουζάκια και τα προϊόντα βγάζουν τις ποντιακές ατάκες από το αρχείο και τις φέρνουν στην καθημερινή ζωή, εκεί που ο καθένας μπορεί να τις φορέσει, να τις μοιραστεί και να τις χαρεί, ακόμη κι όσοι δεν θα άνοιγαν ποτέ ένα λεξικό. Κάθε αγορά κρατά το έργο ζωντανό, και το λεξικό μένει δωρεάν για όλους.

Kyriakos Gold

Για όλους

Για όποιον έχει δεσμό με τον Πόντο, και για όποιον δεν έχει αλλά θέλει να μάθει: για όσους μιλούν άπταιστα, για όσους άκουσαν τη γλώσσα μόνο από παππούδες, και για Ποντίους που δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να τη μάθουν.

  • ΠροσβάσιμοΔωρεάν, πρώτα στα ελληνικά με αγγλικά δίπλα, διαβάζεται σε κάθε κινητό, σε απλή γλώσσα. Δεν χρειάζεται λογαριασμός.
  • ΑξιόπιστοΚάθε λέξη έχει την πηγή της, τον τόπο όπου καταγράφηκε όταν είναι γνωστός, και μια ειλικρινή ένδειξη του πόσο σίγουροι είμαστε.
  • ΔιασκεδαστικόΜια γλώσσα ζει όταν τη χρησιμοποιούν. Χαιρετισμοί, χαϊδευτικά, ιδιωματισμοί και βρισιές γίνονται κάρτες που θέλεις να μοιραστείς.
  • ΖωντανόΑνοιχτό στην κοινότητα, για να μπουν στο αρχείο και οι λέξεις που κράτησαν οι οικογένειες στο σπίτι.
Πώς φτιάχνεται το λεξικό
  1. Πρώτα οι δημοσιευμένες πηγές. Προηγείται η επιστημονική έρευνα: η έκδοση του Peter Mackridge με αθησαύριστο λεξιλόγιο από την περιοχή του Όφη, ο R. M. Dawkins (1937), οι Ρεβυθιάδου και Σπυρόπουλος (2009), η συλλογή της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών και μελέτες ιδιωματισμών από την Ποντιακή Εστία. Κοινοτικά λεξικά, όπως το PontosWorld, συμπληρώνουν το καθημερινό λεξιλόγιο.
  2. Η ορθογραφία της πηγής μένει. Οι λέξεις γράφονται όπως τις τυπώνει κάθε πηγή, με τα ποντιακά διακριτικά, και δεν προσαρμόζονται στα νέα ελληνικά.
  3. Διασταύρωση και βαθμός βεβαιότητας. Κάθε λήμμα συγκρίνεται ανάμεσα στις πηγές και παίρνει έναν από τέσσερις βαθμούς βεβαιότητας. Αντικρουόμενες ή ελλιπείς σημασίες μένουν δίπλα στη λέξη ως σημείωση πηγής.
  4. Ο τόπος, με ειλικρίνεια. Μια λέξη συνδέεται με χωριό ή περιοχή μόνο όταν το λέει η πηγή. Όπου η πηγή αναμειγνύει κοινότητες, το λήμμα το λέει αντί να μαντεύει.
  5. Κυριολεξία και μεταφορά, χωριστά. Οι ιδιωματισμοί και οι παροιμίες δίνουν και τι λένε οι λέξεις και τι σημαίνει η φράση.
  6. Θέματα και αλφάβητο. Τα λήμματα μπαίνουν σε 18 θέματα και ξεφυλλίζονται από το Α ως το Ω.

Πες το. Μοιράσου το.

Χαιρετισμοί, χαϊδευτικά, ιδιωματισμοί, βρισιές και παροιμίες, η καθεμιά από δημοσιευμένη πηγή. Κάνε όποια κάρτα θέλεις εικόνα και ανέβασέ την.

Το λεξικόν, από το Α ως το Ω

Ξεφύλλισε ανά γράμμα

Ή ανά θέμα

Άνοιξε το λεξικό

Οι λέξεις της γιαγιάς σου

Κάθε οικογένεια κράτησε λέξεις που δεν έπιασε κανένα λεξικό. Στείλε τις δικές σου με το χωριό ή τον τόπο τους και, αν μπορείς, μια φράση όπως την έλεγαν στο σπίτι.

Κάθε λέξη ελέγχεται πριν δημοσιευτεί. Όσες εγκρίνονται σημειώνονται ως Κοινότητα, μέχρι να τις επιβεβαιώσει δημοσιευμένη πηγή.

Εκεί ξεκίνησαν όλα

Έναν ομάτ

Πόντιος με έναν ομάτ. Η σελίδα όπου ξεκίνησαν όλα συνεχίζει να φέρνει τη γλώσσα στο feed σου, και το pontiaka.org δίνει σε κάθε φράση ένα σπίτι με την πηγή της από πίσω.

facebook.com/enanomat

Στήριξε το έργο

Επενδύω στο έργο για να ξεκινήσει. Από εκεί και πέρα, ένα κατάστημα του pontiaka.org θα χρηματοδοτεί τη συνέχειά του. Κάθε αγορά πληρώνει τον επόμενο γύρο δουλειάς στις πηγές, ελέγχου και νέων καρτών, ώστε το λεξικό να μένει δωρεάν για όλους.

Το κατάστημα ετοιμάζεται.